Tâm thần phân liệt

LIỆU PHÁP LÀM TĂNG NHẬN THỨC VÀ LIỆU PHÁP HÀNH VI NHẬN THỨC CHO BỆNH NHÂN TÂM THẦN PHÂN LIỆT

Hiện tại có hai phương pháp điều trị tâm lý cho bệnh nhân tâm thần phân liệt mà đều có từ “ nhận thức”. Liệu pháp làm tăng nhận thức là một trong nhiều dạng điều trị nhận thức được chứng minh có hiệu quả trong điều trị cả suy giảm nhận thức và khuyết tật chức năng ở bệnh nhân được chẩn đoán tâm thần phân liệt. Liệu pháp hành vi nhận thức được chứng tỏ giá trị của nó trong điều trị trầm cảm, lo âu và ám ảnh cưỡng bức tại Hoa Kỳ. Liệu pháp hành vi nhận thức cũng được dùng tại Vương Quốc Anh để điều trị các triệu chứng dương tính dai dẳng của bệnh nhân tâm thần phân liệt.

LIỆU PHÁP LÀM TĂNG NHẬN THỨC

VÀ LIỆU PHÁP HÀNH VI NHẬN THỨC CHO BỆNH NHÂN

TÂM THẦN PHÂN LIỆT

Lược dịch từ “Cognitive Enhancement Therapy and Cognitive Behavioral Therapy for Schizophrenia:Which Makes Sense for Whom and When”

by Samuel Flesher Ph.D.

Hiện tại có hai phương pháp điều trị tâm lý cho bệnh nhân tâm thần phân liệt  mà đều có từ “ nhận thức”. Liệu pháp làm tăng nhận thức là một trong nhiều dạng điều trị nhận thức được chứng minh có hiệu quả trong điều trị cả suy giảm nhận thức và khuyết tật chức năng ở bệnh nhân được chẩn đoán tâm thần phân liệt. Liệu pháp hành vi nhận thức được chứng tỏ giá trị của nó trong điều trị trầm cảm, lo âu và ám ảnh cưỡng bức tại Hoa Kỳ. Liệu pháp hành vi nhận thức cũng được dùng tại Vương Quốc Anh để điều trị các triệu chứng dương tính dai dẳng của bệnh nhân tâm thần phân liệt.

Trong liệu pháp hành vi nhận thức người ta cho rằng chính các niềm tin sai lệch hoặc không hợp lý là nguyên nhân cơ bản của các triệu chứng tâm thần. Bằng cách giải quyết các niềm tin không hợp lý đó các nhà tâm lý điều trị các triệu chứng của bệnh tâm thần. Trước đây tại Vương Quốc Anh, dưới sự ảnh hưởng của Freud, các bác sĩ tâm thần và các nhà tâm lý tin rằng các triệu chứng của tâm thần phân liệt không thể điều trị được bằng các liệu pháp tâm lý. Douglas Turkington và Nicholas Tarrier đã áp dụng liệu pháp hành vi nhận thức cho bệnh nhân tâm thần phân liệt. Sau nhiều năm thực hành và nghiên cứu người ta nhận thấy việc áp dụng cẩn thận liệu pháp hành vi nhận thức cho các niềm tin hoang tưởng có hiệu quả. Các nhà tâm lý xây dựng mối quan hệ với bệnh nhân và sau đó sử dụng các ví dụ logic để chống lại niềm tin hoang tưởng. Ngòai ra khi áp dụng liệu pháp hành vi nhận thức cũng làm tăng sự tuân thủ điều trị thuốc ở bệnh nhân tâm thần phân liệt. Hiện tại ở Hoa Kỳ nhiều người đang sử dụng thành công liệu pháp hành vi nhận thức cho bệnh nhân tâm thần phân liệt.

Nhiều nhà khoa học đã quan tâm đến vấn đề nhận thức ở bệnh nhân tâm thần phân liệt từ thế kỷ 20. David Shakow bắt đầu nghiên cứu thời gian phản ứng ở bệnh nhân tâm thần phân liệt tại bệnh viện Worcester State, Massachusetts vào năm 1932. Vào những năm 1980 nghiên cứu về nhận thức và tâm thần phân liệt rất nhiều. Vào năm 1984 Keith Neuchterlien và Michael Dawson đã xuất bản một loạt các bài báo trong tạp chí tâm thần phân liệt nói về ý nghĩa của nhận thức trong tâm thần phân liệt. Từ đó tầm quan trọng của nhận thức trong tâm thần phân liệt được chú trọng.

Nhận thức trong liệu pháp làm tăng nhận thức có một ý nghĩa khác. Suy giảm nhận thức trong tâm thần phân liệt không phải làm vấn đề với nội dung của nhận thức mà vấn đề về quá trình thu nhận thông tin. Nó bao gồm vấn đề về sự cảnh tỉnh, chú ý, tốc độ tiến trình, trí nhớ công việc và lập kế hoạch. Các suy giảm này có thể đo bằng các test tâm thần kinh. Thiếu sót nhận thức trong tâm thần phân liệt hiện diện trước khi khởi phát các triệu chứng, trong suốt các cơn và ngay trong giai đoạn thuyên giảm. Thiếu sót này có thể quan sát được ngay trong các thành viên gia đình “ khỏe mạnh”. Bởi vậy người ta tin rằng thiếu sót nhận thức trong tâm thần phân liệt là biểu hiện cốt lõi của bệnh. Thiếu sót nhận thức này cũng được đề cập đến như là biểu hiện chỉ điểm của tâm thần phân liệt. Michael Green và cộng sự đã tìm bằng chứng mối liên quan giữa suy giảm nhận thức và tàn phế chức năng. Hoạt động chức năng là mục tiêu cuối cùng của quá trình điều trị để hồi phục cho bệnh nhân. Nhiều nghiên cứu cho thấy sự phối hợp giữa suy giảm nhận thức và suy giảm chức năng. Nhận thức không chỉ liên quan đến kết quả chức năng mà còn là yếu tố tiên lượng chức năng. Như vậy cải thiện nhận thức là bước đi cần thiết trên con  hồi phục cho bệnh nhân. Hiện tại các thuốc để giải quyết vấn đề suy giảm nhận thức còn giới hạn. Liệu pháp làm tăng nhận thức đã được chứng mình có hiệu quả trên nhận thức.

Liệu pháp hành vi nhận thức có hiệu quả trong điều trị các triệu chứng dương tính của bệnh nhân tâm thần phân liệt. Khi áp dụng cá nhân , nó tương đối dể thực hiện. Một số bệnh nhân có thể hưởng lợi từ phương pháp điều trị này. Tuy nhiên đa số người bị tâm thần phân liệt, các triệu chứng dương tính dai dẳng không phải là vấn đề chính. Thuốc khi được tuân thủ sử dụng sẽ kiểm soát được các triệu chứng dương tính. Liệu pháp hành vi nhận thức có thể giúp cải thiện sự tuân thủ điều trị. Hơn nữa, các triệu chứng dương tính không có liên quan nhiều đến khuyết tật chức năng hoặc sự hồi phục.

Liệu pháp làm tăng nhận thức tác động trực tiếp đến sự suy giảm nhận thức mà nó tiên lượng sự hồi phục chức năng. Từ các nghiên cứu người ta thấy sự thích ứng xã hội của người tham gia điều trị liệu pháp làm tăng nhận thức cải thiện trong suốt quá trình điều trị. Các kết quả này kéo dài tối thiểu 1 năm sau điều trị. Trong liệu pháp này người ta quan tâm đến cả thiếu sót nhận thức không xã hội và xã hội. Thiếu sót nhận thức xã hội liên quan đến  thiếu sót nhận thức cơ bản. Các vấn đề trong nhận thức xã hội thường dẩn đến các vấn đề trong công việc và các mối quan hệ. Bởi vậy liệu pháp làm tăng nhận thức tác động đến các phần chính trong bệnh tâm thần nặng nề. Trong khi thuốc cho các triệu chứng hoang tưởng đã có sẳn, nhưng hiện tại không có thuốc điều trị cho các triệu chứng thiếu sót nhận thức cốt lõi này. Do đó chúng ta nên quan tâm đến liệu pháp làm tăng nhận thức để hỗ trợ cho bệnh nhân.

Hình ảnh
Liên kết website
Liên hệ
BỆNH VIỆN TÂM THẦN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

Địa chỉ  : 193 Nguyễn Lương Bằng, P.Hòa Khánh Bắc, Q.Liên Chiểu, TP. Đà Nẵng, Việt Nam

Số điện thoại:
 0236.3.842.326

Email: tutrung.lttrungdn@gmail.com