Sức khoẻ tâm thần

MÔ HÌNH ĐIỀU TRỊ NGƯỜI BỆNH TÂM THẦN TẠI BỆNH VIỆN TÂM THẦN ĐÀ NẴNG

Trong hội nghị sơ kết 4 năm thực hiện Đề án 1215 của Cục Bảo trợ Xã hội, bệnh viện Tâm thần Thành phố Đà Nẵng tham gia tham luận về mô hình điều trị bệnh tâm thần tại bệnh viện. Đây là nội dung của tham luận.

MÔ HÌNH ĐIỀU TRỊ NGƯỜI BỆNH TÂM THẦN TẠI

BỆNH VIỆN TÂM THẦN ĐÀ NẴNG

1.                  Chức năng nhiệm vụ của bệnh viện: Bệnh viện Tâm thần Thành phố Đà Nẵng được thành lập năm 1976. Quy mô từ 30 giường bệnh để thu gom các bệnh nhân tâm thần lang thang của tỉnh Quảng  Nam Đà Nẵng. Qua thời gian số lượng giường bệnh tăng dần. Hiên nay bệnh viện có 180 giường bệnh nội trú. Chức năng chính của bệnh viện đó là chăm sóc sức khoẻ tâm thần cho người dân của thành phố Đà Nẵng. Có nghĩa là bệnh viện phải chăm sóc sức khoẻ tâm thần cho các em nhỏ đến người lớn tuổi, không chỉ chăm sóc tại bệnh viện mà phải phục vụ ngay tại cộng đồng. Chăm sóc sức khoẻ tâm thần không giới hạn trong việc điều trị các rối loạn tâm thần mà phải tuyên truyền, dự phòng, phát hiện sớm và đưa bệnh nhân về cuộc sống tại cộng đồng với chất lượng cuộc sống cao. Để thực hiện nhiệm vụ chính đó bệnh viện có các nhiệm vụ cụ thể:

-         Điều trị nội trú cho các bệnh nhân nặng cần được chăm sóc tích cực.

-         Điều trị ngoại trú: được thực hiện tại bệnh viện và hệ thống chăm sóc sức khoẻ tâm thần tại cộng đồng.

-         Đào tạo:

-         Nghiên cứu khoa học

-         Hợp tác quốc tế

2.                  Cơ sở để thiết lập mô hình điều trị

2.1. Nguyên lý điều trị bệnh nhân tâm thần: rối loạn tâm thần nhiều yếu tố khác nhau tác động, nhưng người ta chưa xác định rỏ nguyên cụ thể. Việc điều trị các rối loạn tâm thần chú tâm vào:

- Điều trị triệu chứng của rối loạn.

- Phục hồi các chức năng bị suy giảm do rối loạn tâm thần gây ra.

- Tác động đến các yếu tố tâm lý làm rối loạn phát triển và duy trì các rối loạn.

2.2. Lấy chất lượng sống của bệnh nhân làm trọng tâm: Mục đích của việc điều trị thay đổi theo thời gian, trước đây mục đích của điều trị là giải quyết các triệu chứng của rối loạn. Nhưng qua thời gian, người ta nhận thấy rằng khi các triệu chứng bệnh đã suy giảm những cuộc sống của bệnh nhân vẫn có vấn đề.

2.3. Chăm sóc bệnh nhân toàn diện: đây là một quan niệm hiện đại về công tác điều trị. Toàn diện ở đây được hiểu theo nhiều hứng khác nhau:

- Chăm sóc cả về tâm thần và cơ thể: Không chỉ quan tâm đến sức khoẻ tâm thần cho bệnh nhân, chúng tôi quan tâm đến sức khoẻ thể chất. Để thực hiện được điều này chúng tôi chăm lo đến dinh dưởng bệnh nhân và hoạt động tăng thể lực cho bệnh nhân.

- Chăm sóc về mặt y khoa- tâm lý- xã hội: khi đề cập đến nguyên nhân của các rối loạn tâm thần người ta thường đề cập đến 3 lảnh vực tác động tương hỗ với nhau: y khoa- tâm lý- xã hội. Do đó trong can thiệp chúng ta không thể bỏ quên một yếu tố nào, mà phải phát triển đồng thời cả ba yếu tố đó.

- Chăm sóc cá nhân bệnh nhân- gia đình- xã hội

2.4. Lồng ghép:

- Lồng ghép trong các hoạt động trong từng khoa phòng: các khoa tiến hành nhiều hoạt động can thiệp cho bệnh nhân ngay tại khoa.

- Lồng ghép ngay trong từng hoạt động: mỗi hoạt động gắn liền với nhiều ý nghãi khác nhau, ví dụ như dạy bệnh nhân học cách đánh trống Cajon không chỉ giúp cho bệnh nhân có những giây phút thư giản và hứng thú trong thời gian nằm tại bệnh viện và còn giúp bệnh nhân tăng khả năng tập trung và luyện trí nhớ cho bệnh nhân, dây là các biểu hiện của suy giảm nhận thức (hậu quả của các rối loạn tâm thần)

- Lồng ghép các hoạt động của bệnh viện với các hoạt động từ thiện: Hoạt động từ thiện rất quan trọng đối với bệnh nhân tâm thần. Không chỉ đơn thuần là hỗ trợ tài chính, vật chất cho bệnh nhân mà còn đem lại tình yêu thương, quan tâm của xã hội đén bệnh nhân. Vì vậy việc phối hợp hoạt động từ thiện với hoạt động của bệnh viện tiến hành như thế nào để mang lại hiệu quả cao nhất. Có những hoạt động xã hội hoá: bệnh nhân – nhân viên y tế- các nhà hoạt động từ thiện cùng tham gia sinh hoạt bình đẳng với nhau. Tạo không khí vui chơi- đầm ấm-bình đẳng.

2.5. Phát triển tự lực của bệnh nhân: Làm sao phát triển được nội lực của bệnh nhân. Bệnh nhân ổn định sẽ giúp đỡ cho bệnh nhân chưa ổn định. Các công việc đơn giản trong khoa phòng có sự tham gia của bệnh nhân.

3.                  Mô hình điều trị tại bệnh viện:

3.1. Điều trị bằng hoá dược: Đây là một thế mạnh của bệnh viện. Với lực lượng bác sĩ chuyên khoa tương đối nên công tác chẩn đoán và điều trị được thực hiện tương đối. Tuy nhiên để nâng cao chất lượng điều trị hơn nữa chúng tôi luôn tiến hành tự đào tạo và học hỏi thêm thông qua các cuộc hội thảo và tham quan học tập. Các thuốc mới luôn được cập nhật và đưa vào danh mục thuốc điều trị của bệnh viện, do đó bệnh nhân luôn được hưởng đầy đủ các quyền lợi của mình (đặc biệt bệnh nhân hưởng chế độ bảo hiểm y tế)

3.2. Điều trị bằng tâm lý:  Để điều trị các rối loạn tâm thần chúng tôi sử dụng liệu pháp tâm lý với 2 mục đích khác nhau:

- Điều trị căn nguyên hoặc các triệu chứng cơ bản của rối loạn tâm thần: có nhiều liệu pháp tâm lý có thể giúp bệnh nhân tự giải quyết được các vấn đề tâm lý gây ra các rối loạn tâm thần cùng như giải quyết các triệu chứng cơ bản của rối loạn tâm thần. Ví dụ như liệu pháp Hành vi cảm xúc hợp lý giúp bệnh nhân thay đổi các suy nghĩ không hợp lý, trên cơ sở đó bệnh nhân kiểm soát được  hành vi và cảm xúc của mình. Liệu pháp kích hoạt hành vi đinh hướng cho bệnh nhân thực hành các hoạt động từ đó vượt qua các triệu chứng của trầm cảm và tự tin vào bản thân.

- Phục hồi các chức năng bị suy giảm do các rối loạn tâm thần gây ra: Chủ yếu các triệu chứng âm tính mà các thuốc hướng thần không giúp được nhiều. Khi bị các rối loạn tâm thần các hoạt động nhận thức của bệnh nhân bị suy giảm (giảm chú ý, giảm trí nhớ, giảm khả năng quyết định…), từ đó bệnh nhân suy giảm tự tin và lòng tự trọng. Điều này làm bệnh nhân thu mình, không muốn tiếp xúc với xã hội.  Để giải quyết các vấn đề này chúng tôi thực hiện các liệu pháp hành vi để thay đổi hành vi ( làm gia tăng các hoạt động tốt, xây dựng các hành vi mới và loại bỏ các hành vi không phù hợp), tiến hành các liệu pháp làm tăng nhận thức cho bệnh nhân đồng thời hướng dẫn bệnh nhân các kỹ năng sống.

3.3. Lao động liệu pháp: Trước hết chúng tôi phải thống nhất ý nghĩa của lao động liệu pháp trong điều trị các bệnh nhân tâm thần:

- Cải thiện các triệu chứng âm tính: thu mình, giảm hoạt động có ý chí, suy giảm nhận thức, giảm tự tin.

- Hỗ trợ trong điều trị các triệu chứng dương tính: các hoang tưởng, ảo giác thường xuất hiện khi bệnh nhân ngồi một chổ. Khi tham gia các hoạt động bệnh nhân quay lại cuộc sống hiện thực do đó hạn chế các triệu chứng hoang tưởng, ảo giác.

- Tăng giá trị của bệnh nhân: bệnh nhân tâm thần thường có tư tưởng tự đánh giá thấp bản thân, xem mình là người bỏ đi không có ích cho xã hội. Qua lao động bệnh nhân nhận được thành quả lao động của họ. Do đó bệnh nhân thấy hứng thú với công việc và thay đổi cái nhìn về bản thân.

- Tạo môi trường tích cực cho bệnh nhân trong suốt thời gian nằm viện: Bệnh nhân thường có cảm giác chán, vô dụng trong suốt thời gian nằm viện, đặc biệt đối với bệnh nhân nằm lâu ngày. Với các lao động trị liệu bệnh nhân thấy được giá trị và niềm vui trong thời gian này.

Khi thực hiện lao động hướng nghiệp chúng tôi phân chia ra các cấp độ khác nhau:

- Mức độ đơn giản: đối với các bệnh nhân mới ổn định, khả năng nhận thức còn bị ảnh hưởng nặng nề. Với mức độ này chúng tôi có các hoạt động: về sinh ngoại cảnh bệnh viện, trông rau mầm

- Mức độ trung bình: Bệnh nhân đã tạm ổn đinh, có mức độ nhận thức cao hơn. Chúng tôi có các hoạt động: làm hồ sơ bệnh án, trồng rau, làm các thùng đựng rác thải y tế..

- Mức độ cao: bệnh nhân đã ổn định tốt, có chức năng nhận thức cao. Bệnh nhân tham gia các hoạt động làm chiếu, may áo quần, làm hoa..

3.4. Hoạt động giải trí: Đây là một hoạt động không thể thiếu được trong bệnh viện. Khi đánh giá cụ thể tổng thời gian bệnh nhân được chăm sóc trong một ngày chúng ta sẽ thấy được thời gian nhàn rỗi của bệnh nhân rất nhiều. Ông cha ta có câu “nhàn cư vi bất thiện”, do đó chúng tôi tự hỏi trong suốt thời gian còn lại bệnh nhân sẽ làm gì, thời gian đó có làm bệnh lý có trở nên nặng nề hơn không? Nếu không có hoạt động gì thì bệnh nhân chán và nhớ nhà do đó bệnh sẽ trốn viện nhiều hơn. Với các quan điểm như vậy chúng tôi đã suy nghĩ các hoạt động ở các mức độ khác nhau:

- Các hoạt động vui chơi mang tính tập thể: chiếc nón kỳ diệu, hát Karaole, Tập hát…

- Các hoạt động mang tính hai người: chơi cầu lông, cờ tướng,..

- Các hoạt động không mang tính đối kháng: Tập đánh trống Cajon, khát Karaoke

- Các  hoạt động đối kháng: cầu long, bi lắc…

4.                  Bài học- khó khăn:

4.1. Bài học:

- Có tư tưởng phát triển, không hài lòng với sự hiện có: chăm sóc sức khoẻ tâm thần của chúng ta còn thiếu rất nhiều mặt. Chúng tôi đã nhận thức được điều này và luôn tìm kiếm cái mới để phục vụ cho bệnh nhân tốt hơn.

- Đoàn kết thực hiện: Công tác chăm sóc sức khoẻ tâm thần không thể thực hiện bởi một người, một cơ quan, một ban ngành mà sự kết hợp của nhiều lảnh vực. Vì vậy vấn đề đoàn kết trong bệnh viện, trong ngành cũng như với các ngành liên quan là một khâu không thể thiếu được.

- Có kế hoạch được bàn bạc từ nhiều nhà chuyên môn: dĩ nhiên các hoạt động đều phải có kế hoạch, nhưng chúng tôi nhấn mạnh ở đây đó là kế hoạch đã được động não, bàn bạc và thống nhất của nhiều người (từ lảnh đạo đến các cấp thực hiện). từ đó có nhiều ý tưởng để hoạt động và sự đồng thuận- cam kết cao.

- Cần có một nhóm chuyên gia để tham vấn: vấn đề chăm sóc sức khoẻ tâm thần là phức tạp, các kinh nghiệm thường xuất phát từ phương tây, vì vậy việc thích ứng các phương pháp này cần có sự hỗ trợ chuyên môn sâu của các chuyên gia. Nhờ đó chúng ta có thể đinh hướng được tốt con đường phát triển.

- Chia sẽ kinh nghiệm: mỗi địa phương, mỗi tổ chức có mặt mạnh riêng, có các bài học kinh nghiệm quý báo riêng (cả kinh nghiệm thành công cũng như thất bại). Chúng ta nên biết và học tập các kinh nghiệm đó.

4.2. Khó khăn:

- Các chế độ chính sách chưa phát triển kịp với sự phát triển của ngành tâm thần: Danh mục các liệu pháp tâm lý và lao động trị liệu chưa được đưa vào các danh mục kỹ thuật. Vì vậy gặp khó khăn trong vấn đề tài chính. Mã nghạch của tâm lý lâm sàng chưa có, do đó không có vai trò chính thống trong hệ thống bệnh viện tâm thần.

- Nhân lực cho ngành tâm thần chưa được đầy đủ.

5.                  Hướng phát triển:

-         Phối hợp liên ngành để thực hiện công tác chăm sóc sức khoẻ tâm thần: Thương binh- Lao động, Trường học, Liên đoàn lao động, phụ nữ..

-         Nâng cao chất lượng bệnh viện: chú tâm nâng cao chất lượng sống của bệnh nhân ( trong bệnh viện cũng như tại cộng đồng).

-         Quản lý liên tục bệnh nhân: Bệnh nhân được chăm sóc tại bệnh viện cũng như khi xuất viện với ba phương pháp: hoá trị liệu- tâm lý trị liệu- lao động trị liệu. Ba liệu pháp này được thực hiện ở mức độ khác nhau tuỳ theo giai đoạn bệnh.

Hình ảnh
Liên kết website
Liên hệ
BỆNH VIỆN TÂM THẦN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

Địa chỉ  : 193 Nguyễn Lương Bằng, P.Hòa Khánh Bắc, Q.Liên Chiểu, TP. Đà Nẵng, Việt Nam

Số điện thoại:
 0236.3.842.326

Email: tutrung.lttrungdn@gmail.com